در اولین قدم بهتر است بدانید که نفقه چیست و شامل چه مواردی میشود. نفقه به معنای تأمین هزینههای زندگی همسر است تا او بتواند بهطور شایسته و متناسب با وضعیت مالی خانواده، زندگی کند.
نفقه تمام هزینههای ضروری برای زندگی یک زن را شامل میشود؛ از جمله:
مسکن: اجاره یا خرید خانه، هزینههای آب، برق، گاز و تلفن؛
خوراک: هزینهٔ خرید مواد غذایی؛
پوشاک: تهیهٔ لباس مناسب با توجه به فصل و موقعیت اجتماعی؛
هزینههای بهداشتی و درمانی: هزینههای پزشک، دارو، درمان و موارد مشابه؛
هزینههای رفتوآمد: هزینههای رفتوآمد به محل کار یا تحصیل.
میزان نفقه و نحوه تعیین آن میزان نفقه توسط دادگاه تعیین میشود و معمولاً کارشناسی صورت میگیرد تا نیازهای زن بهدرستی ارزیابی شود. میزان نفقه به عوامل مختلفی بستگی دارد که این موارد عبارتاند از:
وضعیت مالی مرد: درآمد مرد، داراییهای او و سایر هزینههای زندگی؛
شأن اجتماعی زن: سطح زندگیای که زن در آن بزرگ شده و طبقه اجتماعی خانواده پدری او؛
شأن اجتماعی زن و مرد: جایگاه اجتماعی و شأن مسکنی که زن و مرد در آن با یکدیگر زندگی کردهاند؛
نیازهای خاص زن: مانند هزینههای درمانی خاص یا هزینههای تحصیل.
شرایط دریافت نفقه زن برای دریافت نفقه باید در عقد دائم مرد باشد و از شوهر خود تمکین کند. همچنین، زن و شوهر باید در یک خانه زندگی کنند و زن نباید منزل مشترک را ترک نماید. البته در این مورد استثنائاتی نیز وجود دارد.
همچنین، پدر موظف است نفقه فرزندان خود را نیز تأمین کند. میزان نفقه با توجه به تغییر شرایط میتواند افزایش یا کاهش یابد.
شرایط پرداخت نفقه شرایط پرداخت نفقه همسر، فرزند و خویشاوندان، در قانون مدنی، متفاوت از یکدیگر است. با این توضیح که مطالبه نفقه از سوی زوجه، منوط به دائمی بودن نکاح و تمکین وی از شوهر است؛ اما در نفقه فرزند و خویشاوندان، لازم است تا شرایط دیگری مانند نداری مستحق نفقه و دارا بودن نفقه دهنده، به اثبات برسد تا دادگاه حکم بر پرداخت نفقه صادر کند.
لازم به ذکر است نفقه گذشته زوجه قابل مطالبه است؛ اما نفقه فرزند و خویشاوندان صرفاً نسبت به آینده بوده و نفقه گذشته آنها قابل مطالبه نیست.
